Radiatoren voor een warmtepomp: wanneer heb je LT-radiatoren nodig?

Radiatoren voor een warmtepomp: wanneer heb je LT-radiatoren nodig?

Een warmtepomp vraagt niet automatisch om nieuwe radiatoren. Maar de overstap naar verwarmen met lagere watertemperaturen maakt het wél belangrijker om kritisch naar het vermogen van je radiatoren te kijken.

Steeds meer huishoudens stappen over op een hybride of volledig elektrische warmtepomp. Daarmee verandert ook de manier waarop een woning wordt verwarmd. Waar een traditionele cv-installatie vaak met relatief hoge watertemperaturen werkt, is een warmtepomp juist gebaat bij een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur.

En daar ontstaat een interessante vraag: kun je je bestaande radiatoren gewoon laten hangen, of heb je speciale lage temperatuur radiatoren nodig?

Het korte antwoord: dat hangt af van je woning, de isolatie, de warmtevraag én het vermogen van je radiatoren bij de gewenste watertemperatuur. In dit artikel leggen we uit waar je op moet letten en welke mogelijkheden je hebt: van bestaande of grotere paneelradiatoren tot LTV-radiatoren, hybride radiatoren en ECO-radiatoren.

Waarom is de watertemperatuur zo belangrijk bij een warmtepomp?

Een warmtepomp haalt warmte uit bijvoorbeeld de buitenlucht en brengt die op een bruikbaar temperatuurniveau voor de woning. Daarbij geldt in het algemeen: hoe hoger de gewenste aanvoertemperatuur, hoe meer werk de warmtepomp moet verrichten. Een lagere aanvoertemperatuur is daarom gunstig voor het rendement.

Vaillant legt bijvoorbeeld uit dat een lagere aanvoertemperatuur het elektriciteitsverbruik van een warmtepomp kan verlagen. Ook de Consumentenbond noemt de watertemperatuur en het type afgiftesysteem als factoren die het rendement van een warmtepomp beïnvloeden.

Dat betekent niet dat iedere warmtepomp altijd op 35 °C moet draaien. De optimale temperatuur verschilt per installatie en woning. Een goed geïsoleerde woning met voldoende afgiftevermogen kan met een lagere temperatuur worden verwarmd dan een slecht geïsoleerde woning met kleine radiatoren. Precies daarom is het afgiftesysteem zo belangrijk.

Een warmtepomp en gewone radiatoren: kan dat?

Ja. Een warmtepomp kan uitstekend samenwerken met radiatoren. Het idee dat je bij een warmtepomp automatisch alle radiatoren moet vervangen, klopt dus niet.

De Rijksoverheid noemt radiatoren met voldoende capaciteit voor verwarmingswater met een lage temperatuur expliciet als mogelijk afgiftesysteem voor een warmtepomp. Ook de Consumentenbond wijst erop dat bestaande, grote radiatoren in sommige woningen juist prima geschikt kunnen zijn voor een warmtepomp.

Het belangrijke woord is hier: voldoende capaciteit. Een radiator die bij een hoge watertemperatuur voldoende warmte afgeeft, levert bij een veel lagere watertemperatuur namelijk niet automatisch hetzelfde vermogen. Daarom is niet alleen de afmeting van een radiator belangrijk, maar vooral de combinatie van:

• de warmtebehoefte van de ruimte;
• de afmetingen en het type radiator;
• de isolatie van de woning;
• de gewenste kamertemperatuur;
• de aanvoer- en retourtemperatuur;
• en de manier waarop het verwarmingssysteem is ingeregeld.

Waarom geeft een radiator bij lage temperatuur minder warmte af?

Dit is misschien wel het belangrijkste punt om te begrijpen voordat je radiatoren voor een warmtepomp gaat kopen. De warmteafgifte van een radiator wordt bepaald door het temperatuurverschil tussen de radiator en de ruimte.

Een radiator met heet cv-water heeft een groter temperatuurverschil met de kamer dan dezelfde radiator met relatief lauw water. Wanneer je de aanvoertemperatuur flink verlaagt, geeft diezelfde radiator dus minder warmte af — het oppervlak van de radiator wordt simpelweg minder warm.

Daarom kan een radiator die vroeger ruim voldoende was, bij een warmtepomp ineens tekortschieten. Dat betekent niet noodzakelijk dat de radiator verkeerd is. Hij is simpelweg geselecteerd voor een andere bedrijfstemperatuur.

Eerst rekenen, daarna een radiator kopen

Een veelgemaakte fout is om een radiator alleen te selecteren op basis van het wattage dat in een webshop wordt weergegeven. Dat wattage moet namelijk altijd in relatie worden gezien tot de temperatuur waarop het is vastgesteld — fabrikanten zijn wettelijk verplicht dit te vermelden bij 75°C aanvoer (DT50-norm).

Gebruik daarom onderstaande gratis LTV-rekenhulp. Daarmee houd je onder andere rekening met de afmetingen van de ruimte, de gewenste kamertemperatuur, de isolatie van de woning en de gekozen aanvoertemperatuur (35 °C, 45 °C, 55 °C of 60 °C). De uitkomst geeft aan welk totaal radiatorvermogen je voor het vertrek nodig hebt — een veel betere basis voor je aankoop dan simpelweg dezelfde radiator terugkopen die er nu hangt.

Wat is een LTV-radiator?

LTV staat voor lage temperatuur verwarming. Een LTV-radiator is bedoeld om met relatief lage watertemperaturen toch voldoende warmte aan de ruimte af te geven. Dat kan bijvoorbeeld door een groter effectief warmteafgevend oppervlak of door een constructie die de warmteafgifte verbetert.

Maar er is een belangrijk onderscheid: een radiator hoeft niet per se het label "LTV" te hebben om geschikt te zijn voor lage temperatuurverwarming. Een grote traditionele paneelradiator kan bijvoorbeeld ook geschikt zijn als het vermogen bij de gekozen temperatuur voldoende is. Het gaat uiteindelijk om het beschikbare warmteafgiftevermogen.

Bekijk onze lage temperatuur radiatoren als je specifiek zoekt naar radiatoren die geschikt zijn voor deze toepassing, of lees ook onze uitgebreide gids over welke radiator je nodig hebt voor een warmtepomp.

Wanneer is een grotere gewone paneelradiator een goede oplossing?

Niet iedere woning heeft een speciale radiator nodig. Heb je bijvoorbeeld voldoende vrije wandruimte, dan kan het interessant zijn om simpelweg een grotere of zwaardere paneelradiator te plaatsen. Een grotere radiator heeft meer warmteafgevend oppervlak, waardoor dezelfde ruimte ook bij een lagere watertemperatuur voldoende warmte kan krijgen.

Dat kan vooral interessant zijn wanneer je een eenvoudige oplossing zoekt, er voldoende wandruimte beschikbaar is, je geen ventilatoren wilt, of de prijs een belangrijke rol speelt. Bekijk bijvoorbeeld ons assortiment horizontale paneelradiatoren en vergelijk het beschikbare vermogen met wat je ruimte nodig heeft.

Hybride radiatoren: meer warmte uit een compactere radiator

Bij een hybride radiator wordt de warmteafgifte ondersteund door actieve luchtverplaatsing: ventilatoren of boosters bewegen lucht langs het warme warmtewisselende oppervlak. Dat principe is interessant bij lage watertemperaturen.

Milieu Centraal noemt radiatorventilatoren bijvoorbeeld als manier om de warmteafgifte van bestaande radiatoren te verhogen, en stelt dat dit ook interessant kan zijn in combinatie met een warmtepomp (zie het overzicht van Milieu Centraal over lagetemperatuurverwarming).

Een hybride radiator kan daardoor interessant zijn wanneer je weinig beschikbare wandruimte hebt, toch veel warmtevermogen nodig hebt, of een bestaande radiatoropstelling wilt verbeteren. Op onze website vind je een uitgebreid assortiment hybride radiatoren.

Let bij het vergelijken wel altijd op de omstandigheden waaronder een opgegeven vermogen is vastgesteld. Het vermogen bij 75/65 °C is bijvoorbeeld iets anders dan het vermogen bij een veel lagere warmtepompinstelling.

ECO-radiatoren: een andere manier om naar radiatorcomfort te kijken

Naast LTV- en hybride radiatoren zijn er ook moderne ECO-paneelradiatoren. Bij deze radiatoren ligt de nadruk onder andere op de manier waarop het verwarmingswater door de radiator stroomt en hoe snel de radiator reageert.

Binnen ons assortiment vind je bijvoorbeeld de Henrad ECO-serie, waaronder de Premium ECO en Everest Plan ECO. De fabrikant communiceert hierbij onder andere een seriële doorstroming en claims over een snellere opwarming en lager energiegebruik. Bij dergelijke claims is het belangrijk om altijd naar de test- en vergelijkingscondities te kijken — een radiator is immers nooit op zichzelf verantwoordelijk voor het totale energiegebruik van een woning.

Wil je een moderne paneelradiator vergelijken? Bekijk dan onze ECO-radiatoren.

35, 45 of 55 °C: welke temperatuur heb je nodig?

Er bestaat geen universele aanvoertemperatuur die voor iedere woning geschikt is. Een goed geïsoleerde woning met voldoende grote radiatoren kan mogelijk met een lagere temperatuur worden verwarmd. Een oudere woning met een hogere warmtevraag kan meer vermogen nodig hebben.

De Consumentenbond gebruikt in zijn warmtepomptests bijvoorbeeld verschillende aanvoertemperaturen afhankelijk van het verwarmingssysteem. Ook Milieu Centraal adviseert huishoudens om te testen of hun woning bij een lagere cv-watertemperatuur comfortabel warm blijft. Daarom zijn waarden zoals 35, 45 en 55 °C vooral nuttige reken- en ontwerppunten, geen garanties voor iedere woning.

De verwarmingstest: misschien hoef je helemaal geen radiatoren te vervangen

Heb je nu een cv-ketel en overweeg je een warmtepomp? Dan is het verstandig om eerst te onderzoeken hoe je woning reageert op een lagere watertemperatuur. Milieu Centraal adviseert hiervoor een zogenaamde verwarmingstest: daarbij wordt gekeken of de woning bij een lagere cv-watertemperatuur comfortabel warm blijft.

Blijft de woning gedurende een koude periode goed op temperatuur? Dan is dat een belangrijke aanwijzing dat het bestaande afgiftesysteem geschikt kan zijn voor lage temperatuurverwarming. Misschien heb je dus helemaal geen nieuwe radiatoren nodig. Maar als blijkt dat bepaalde ruimtes niet voldoende warm worden, kan het radiatorvermogen daar een beperkende factor zijn — dan kun je gericht één of meerdere radiatoren vervangen in plaats van meteen de hele woning aan te pakken.

Welke radiator past bij jouw situatie?

Er is dus niet één radiator die voor iedere warmtepomp de beste keuze is. Een eenvoudige vergelijking:

Het belangrijkste blijft steeds hetzelfde: bereken eerst het benodigde vermogen bij de temperatuur waarop je daadwerkelijk wilt gaan verwarmen.

Waarom radiatorvermogen bij een warmtepomp zo belangrijk is

Een warmtepomp is onderdeel van een compleet verwarmingssysteem. Het heeft weinig zin om alleen naar het vermogen van de warmtepomp te kijken — de warmte moet uiteindelijk via radiatoren, convectoren of vloerverwarming de woning in.

Milieu Centraal omschrijft dit als een combinatie van het verwarmingsapparaat en een afgiftesysteem dat voldoende vermogen heeft. De Rijksoverheid benadrukt eveneens dat de prestaties van een warmtepomp samenhangen met onder andere het afgiftesysteem, de isolatie en het gebruik van de woning. Daarom is een goede installatie eigenlijk een keten:

Als één onderdeel niet goed aansluit, kan dat gevolgen hebben voor het comfort en het energiegebruik.

Zo kies je in 5 stappen de juiste radiator

1. Bepaal de warmtebehoefte. Kijk naar de afmetingen van de ruimte, isolatie en gewenste temperatuur.
2. Bepaal je gewenste aanvoertemperatuur. Denk bijvoorbeeld aan 35, 45 of 55 °C, afhankelijk van je verwarmingssysteem en woning.
3. Bereken het benodigde radiatorvermogen. Gebruik hiervoor de LTV-rekenhulp hierboven in plaats van alleen het standaard wattage van een radiator.
4. Kijk hoeveel ruimte je hebt. Veel wandruimte? Dan kan een grotere paneelradiator interessant zijn. Weinig ruimte? Kijk dan eerder naar een radiator met een hogere warmteafgifte of actieve ondersteuning.
5. Vergelijk meerdere oplossingen. Kijk niet alleen naar de aanschafprijs, maar ook naar het vermogen bij de juiste temperatuur, de afmetingen, het type radiator, de aansluiting, de regeling en het geluid van eventuele ventilatoren.

Dus: heb je LT-radiatoren nodig bij een warmtepomp?

Niet automatisch. Maar de overstap naar een warmtepomp is wel een goed moment om opnieuw naar je radiatoren te kijken. Een bestaande grote radiator kan uitstekend functioneren in een woning die geschikt is voor lage temperatuurverwarming. In andere woningen is juist extra radiatorvermogen nodig.

LTV-radiatoren zijn interessant wanneer je specifiek voor lage temperatuurverwarming wilt kiezen. Hybride radiatoren kunnen uitkomst bieden wanneer je met beperkte ruimte toch veel warmte wilt afgeven. ECO-radiatoren zijn interessant wanneer je een moderne paneelradiator zoekt met aandacht voor warmteafgifte en regeling. En soms is de eenvoudigste oplossing gewoon een grotere traditionele paneelradiator.

De beste keuze begint daarom niet bij het uiterlijk van de radiator, maar bij één simpele vraag: hoeveel warmte moet deze radiator bij mijn gewenste watertemperatuur kunnen afgeven?

Veelgestelde vragen